e Mërkurë, 13 Dhjetor 2017 | Lajme: 0

Historiku i Xhamisë së Pashës në Tetovë (Xhamia e Larme)

Xhamia e Pashës në Tetovë, e cila në popull njihet edhe si Xhamia e larme, gjendet pranë lumit Shkumbin në pjesën e vjetër te qytetit, ku gjenden edhe objektet e tjera të arkitekturës fetare islame dhe civile, të rëndësishme për vlerat estetiko-artistike dhe për vulën historike që mbajnë.

xhamia e pashes tetove 3

Xhamia është ndërtuar më 1495 kurse e rindërtuar nga themeli dhe e zgjeruar më 1833 nga ana e Abdurrahman Pashës, biri i Rexhep pashës, që janë mbrojtësit e Tetovës, të cilët kanë qenë edhe dashamirë të mëdhenj të artit. Të gjitha këto të dhëna i kuptojmë nga mbishkrimi i ruajtur mbi hyrjen në xhami si dhe nga nishani i varrit i cili ruhet në turben e ndërtuar në oborrin e xhamisë. Këta pashallarë të njohur që kanë vepruar në Tetovë në gjysmën e parë të shekullit XIX e kanë ndërtuar dhe rindërtuar kalanë e qytetit dhe Arabati Baba teqenë. Në turben tetëanësore janë varrosur zonjat Hurshide dhe Mensure. E para ka vdekur më 1534. Për to supozohet se kanë qenë donatorë të xhamisë së mëparshme nga shekulli XV. Në afërsi të xhamisë gjendet edhe shatërvani, i cili ka pasur funksion të dyfishtë: për të marrë abdes para namazit dhe si çeshme për nevojat e popullatës së këtushme.

xhamia e pashes tetove 2

Xhamia e Pashës nga aspekti arkitektonik paraqet ndërtesë një hapsirëshe, katrore me dimensione 10x10m. Në anën e saj hyrëse është ndërtuar tremi ( sofallarët ), rreth 5m i gjerë, i hapur nga të tre anët mbi të cilin gjendet pjesa e mbyllur e mahfilit. Xhamia është e mbuluar me çati katër anësore me tegulla të vjetra. Në anën e saj të djathtë gjendet minare klasike e ndërtuar me gur të gdhendur mirë, dhe është element original i xhamisë së parë nga fund ii shekullit XV. Ndërsa objekti i sotshëm, me të gjitha karakteristikat e veta, është një simbiozë mes barokut dhe stilit neoklasik osman, i cili vjen në shprehje sidomos në arkitekturën e vjetër banesore qytetare. Në enterierin dhe në muret e eksterierit Xhamia e Pashës ka dekor të shkëlqyeshëm të barokut osmano – turk. Në këtë dekor piktural të begatshëm janë paraqitur motive gjeometrike dhe bimore si dhe improvizime të ndërtesave, ku në përgjithësi vjen në shprehje luksi, eksponomi i bujshëm sidomos në pjesën e brendshme të xhamisë. Mihrabi dhe mimberi janë me ndërtim prej mermerit kualitativ dhe po ashtu janë në stilin barok.

xhamia e pashes tetove1
Xhamia e Pashës, me të gjitha karakteristikat e veta paraqet një ndërtesë interesante, është e rrethuar me mure të trasha guri me vrima druri të mbuluara me tjegulla, siç është edhe çatia e xhamisë. Muret rrethuese të cilët janë ndërtuar në stilin tipik klasik osman, janë rindërtuar me iniciativën e Bashkësisë Islame në vitin 1991.